🕒 Update: 18 april 2026 –

Hoe kan je een film maken over een legendarisch concert, zonder die muziek erbij te gebruiken? Dat lijkt onmogelijk, maar in Köln 75 is dat miraculeus goed geslaagd.

Köln 75 kreeg op IMDb een 7,1 en dat is wonderlijk hoog voor een Duitstalige film. Het speelt in 1975, vlak voordat Jarrett doorbreekt met het album The Köln Concert. Daarmee breekt ook de geïmproviseerde muziek door. Voor het eerst wordt jazz-muziek zonder partituur, zonder voorafgaand idee en zonder schema’s echt mooi en hip gevonden.

Een paar jaar later had iedereen die dubbel-elpee, met die witte ECM-hoes, en stond die ook in elk café aan:

Deze film gaat over de totstandkoming van dat magische concert. Jarrett had al jarenlang in de band van Miles Davis gespeeld, die hem al vroeg toen Jarrett nog piepjong en onbekend was. Dit solo-concert werd Jarrett’s echte doorbraak: het werd zelfs Best-selling Jazz Solo Album of All Time.

Dat kwam mede door Vera Brandes, de ook al zo piepjonge plaatselijke concertpromotor. Deze film is haar verhaal. Nu, vijftig jaar later was Brandes ook betrokken bij deze film. Ze vertelt in een interview dat ze destijds als mislukking werd gezien door haar vader, een Duitse tandarts met losse handjes, en dat ze wanhopig probeerde om dit concert te laten slagen. Vera vertelt ook dat ze de acteur die haar vader speelt, nu in 2025, nog steeds niet in de ogen kan zien…

Regisseur en scriptschrijver van Köln 75 is de New Yorker Ido Fluk. Amerikaans dus, maar de film is opgenomen in Duitsland, met Duitse acteurs, in het Duits dus ook. Keith wordt gespeeld door de Amerikaan John Magaro, onder andere van de indrukwekkende film September 5 die toevallig ook in Keulen speelt – en toevallig ook in de jaren zeventig.

Opvallend aan de film is ook de vriendschap tussen Jarrett en Manfred Eicher, de jonge platenbaas van het Duitse ECM. Dat label was destijds totaal onbekend en werd na deze plaat pas dat beroemde en invloedrijke label zoals we dat nu kennen. We zien Manfred met Keith hier door Europa touren, in zijn Renaultje 4. Mooie scenes.

Maar het meest opvallende aan deze film is de muziek. Oftewel het ontbreken ervan. Ze mochten namelijk de muziek niet gebruiken… Een enorme tegenvaller voor de makers, al werd de film er mogelijk juist beter van. Net zoals die haai in Jaws, die grotendeels uit beeld blijft.

En net zoals Vera destijds in 1975 de beloofde concertvleugel ook niet kreeg. Uiteindelijk speelt Jarrett op een baby grand, een oefenvleugel waar van alles mis mee was en die ook niet meer te stemmen was. Jarrett was ook nog eens ziek en weigerde op zo’n gedrocht te spelen. Mooie scene: hij kijkt er even misprijzend naar, drukt op één toets – en loopt meteen weg.

Een wonder dus dat het concert toch nog doorging. En daar gaat de film over.

Later bleek dat de opname van de ECM-technicus ook nog eens totaal mislukt was. De opname zoals wij die kennen kwam van iemand die heel toevallig een bandrecordertje op het podium had. De sound is daardoor anders, maar mogelijk daarom juist ook zo uniek.

Toch horen we ergens in Köln 75 nog wel de muziek, in de scene waar Vera Brandes voor het eerst een concert van Keith bijwoont. Een schitterend fragment. Ik zocht het op in de aftiteling, in de credits en op internet, maar kon het nergens vinden. Ik had het al opgegeven, toen ik Spotify opende: en daar stond een stuk van Gurdjieff, de mysticus, de filosoof, de esoterische leermeester van zo’n honderd jaar geleden … Niet te geloven…

Dat was dus dat stuk. Reading of Sacred Books. 

Deze mystieke filosoof (die ook al zo wonderbaarlijk de hoofdpersoon is in het liedje Them Heavy People van Kate Bush) schreef De Vierde Weg, waar ik jarenlang een studie naar deed bij filosoof Frank Middendorp.

Keith Jarrett blijkt dus een hele plaat met Gurdjieff’s muziek te hebben gemaakt. Over miraculeus gesproken…

Köln 75 is nu te zien op Apple TV en op Amazon Prime

Abonneren en meldingen

Wil je een Email bij nieuwe blogs? Dat kan met de knop “Volgen“.
Wil je Meldingen, zowel bij updates als bij nieuwe blogs? Dat kan in je browser (meestal in de adresbalk).
REACTIES: bij voorkeur onder de blogs, dan hebben anderen er ook wat aan :)