Verwarming met warmtepomp, Rocket stove, pelletkachel of infraroodpaneel

warmtepomp electrische verwarming

– Update: 18 oktober 2021 –

De gasprijs is explosief gestegen: het is bijna tien keer duurder geworden in een paar maanden tijd. Je kan je huis ook verwarmen met een elektrische warmtepomp, in plaats van met gas. Of met een moderne houtkachel, zoals een pelletkachel of een Rocket stove. Verwarming kan ook met infrarood panelen. Ik zocht het allemaal weer eens uit… is het nu goedkoper dan gas? En beter voor het milieu?

Warmtepomp: helemaal van het gas af

Als je in goed geïsoleerde nieuwbouw woont, dan kun je de verwarming eventueel helemaal elektrisch doen. De beste manier is dan met een warmtepomp, meestal een luchtwater-warmtepomp. Het is wel een dure investering: zo’n 8.000 euro. Het is qua stroomverbruik veel zuiniger dan “gewone” elektrische kachels. Maar het verbruikt nog steeds 3.000 kWh per jaar extra, aan elektra. Wat kost dat wel niet?

Die extra elektra kost ongeveer € 700,- per jaar. Nu, met de stijgende stroomprijs (ja, die stijgt ook hard), is dat al snel € 1400,- per jaar. Maar het kan ook gratis: met zonnestroom. Met 10 tot 12 grote zonnepanelen extra. De investering in die zonnepanelen is ongeveer € 5.000,-  inclusief het laten installeren, de omvormer en de allerbeste panelen. In zeven jaar terugverdiend, en met de huidige stijgende stroomprijs mogelijk al in drie jaar (als het salderen blijft, wat onzeker is). Ik heb op mijn huis zes grote zonnepanelen, die ongeveer 2.000 kWh per jaar geven. Gaat al jaren perfect, en geeft voldoende stroom voor een heel huishouden. Alleen niet genoeg voor verwarming… maar ik heb stadsverwarming.

Een 6kW warmtepomp zou voldoende moeten zijn voor de verwarming van een gemiddeld huis. En in de zomer kan deze ook nog koelen, als airco. Zo’n ding kost ongeveer 8.000 euro, en daar krijg je nu ongeveer 1800,- subsidie op. Hier zitten nog nog niet de radiatoren bij. De nieuwste lagetemperatuur radiatoren kosten bij elkaar ongeveer €2.500. Maar je kan ook de bestaande radiatoren gebruiken.

luchtwater warmtepomp electrische verwarming

luchtwater warmtepomp elektrische verwarming

Dit is een luchtwater-warmtepomp. Het water is voor de radiatoren. Hij haalt de energie uit de buitenlucht, zelfs als het buiten vriest. Nog beter en zuiniger is een warmtepomp die de energie diep uit de grond haalt, uit aardwarmte. Maar dat is nog duurder, door de diepe grondboring, en het is ook niet overal mogelijk.

Een ander nadeel is dat een warmtepomp ook herrie geeft: 50dB. Het lijkt op een  airco, met een ventilator dus. Een deel moet buiten geplaatst worden, op het dak of naast je huis. En een deel (de verwarmingsketel) staat binnen. Met een watervoorraad, voor de radiatoren, net als een gewone ketel. Dus ook geschikt voor vloerverwarming.

Nog een nadeel: je hebt ook nog een elektrische boiler of zonneboiler nodig (zie verderop) voor warm stromend water.

Split unit airco: lucht-lucht warmtepomp

Een split unit airco is veel goedkoper, bijvoorbeeld deze voor €1800,-. Dat is  een gewone airco die behalve koelen ook kan verwarmen. Met warme lucht. Dus je hebt dan geen radiatoren nodig. Je moet dan wel in elke ruimte eentje plaatsen. En je moet ook nog steeds stromend warm water op een andere manier doen. En je krijgt op dit type airco ook helemaal geen subsidie, behalve voor bedrijven, via de EIA. Maar er is niet zo veel subsidie, en de regels zijn nogal streng, waardoor je goedkoper uit kan zijn zonder subsidie als je een goede aanbieding vindt.

Warm stromend water

Dan nog het warm stromend water. Dat kan met een elektrische boiler. De beste geteste en zuinigste is deze Eldom Favourite 80 liter 2000W voor ongeveer €190,-. Of, als je de snelste opwarmtijd wil, deze boiler van Bosch. Maar het kan ook met een zonneboiler en daarvoor kan je ISDE-subsidie aanvragen. De overheid heeft een apparatenlijst voor zonneboilers (pdf) opgesteld. De lijst wordt continu bijgewerkt en hierin staat ook het subsidiebedrag per zonneboiler. De beste op prijs/kwaliteit is de Vaillant Aurostep Plus VIH S2 250. Met subsidie ongeveer €1.000,- (exclusief de installatie van ongeveer €900,-).

PVT Zonnepanelen: warmte + elektra

Er zijn nu ook PVT-zonnepanelen, die behalve elektriciteit ook meteen warm water geven (en de zonnepanelen tegelijk koelen, voor 10-15% hogere opbrengst). De zonnepanelen zijn dan eigenlijk de buitenunit van de warmtepomp. Een groot voordeel van dit systeem is dat je een warmtepomp hebt zonder grondboring én zonder buitenunit (die plaats inneemt en geluid maakt). De aanschafkosten zijn helaas nu nog veel hoger, maar dit systeem is wel de toekomst, en de prijzen zullen dalen als het populairder gaat worden.

Goedkoop alternatief: infraroodpanelen

De beste en fijnste goedkope elektrische verwarming is met infraroodpanelen.
Hier meer info daarover. Het kost wel nog veel meer stroom dan een warmtepomp (wel vier keer zoveel), maar je kan er ook heel plaatselijk en tijdelijk mee verwarmen. Bijvoorbeeld alleen bij je zithoek, of naast je bureau, of alleen op de momenten dat je het nodig hebt. Je hoeft dus niet altijd de hele ruimte te verwarmen. Hij verwarmt niet de lucht, maar alleen objecten en lichamen. Dat is zuiniger, en ook fijner dan droge hete lucht-kachels (convector). Het is een heerlijk behaaglijke warmte. Je kent het misschien van de sauna. Het werkt snel en goed, en het is ook nog eens heel gezond en goed voor je spieren.

Zoals dit 700W verplaatsbare infraroodpaneel voor €139,-

infrarood kachel verwarming elektrisch

Het is dus vooral als bijverwarming geschikt. Je kan de gewone verwarming dan veel lager zetten, of een pelletkachel nemen, en met deze panelen bijverwarmen. Er zijn ook infraroodpanelen met steen, die de warmte veel langer vasthouden en langer afgeven, net als een speksteenkachel vroeger. Nog beter dus. Dan zou het ook geschikt zijn als hoofdverwarming. Maar in dat geval trekt het wel enorm veel stroom, grofweg 12.000 kWh per jaar – dat zijn wel VEERTIG grote zonnepanelen!

Verwarming met houtkachel, pelletkachel of Rocket stove

Een gewone houtkachel is eigenlijk heel vervuilend, want in de rook zit behalve veel CO2 ook nog eens heel veel vervuilende fijnstof. Maar een Rocket stove en een pelletkachel hebben dat nadeel niet, want daar wordt het hout vrijwel volledig verbrandt. Dat scheelt gigantisch: je haalt veel meer energie uit veel minder hout, vergeleken met een gewone houtkachel, met veel minder schadelijke uitstoot.

Op een pellet-kachel kreeg je daarom voorheen subsidie. Nu helaas niet meer. Maar ze zijn ook niet zo duur meer: een 10KW-kachel kost €1150,-. Een nadeel is dat het ook wat herrie geeft (door de mechanische ventilator). En er moet stroom zijn. En je moet ‘m voortdurend bijvullen. Je moet dus ook een enorme voorraad aan pellets hebben. Een pallet ecologische houtpellets kost €379,- (40 cent per kilo). En er moet ook nog een schoorsteen en rookkanaal zijn. Dat kost ook ongeveer € 1.000 extra, als je het laat doen.

Een gemiddelde pelletkachel verbruikt tussen de 0,6 à 2 kg per uur. Een gezin van vier personen verbruikt ongeveer 1500 kg pellets per jaar. Dat kost €250 à €500 per jaar. Pellets zijn geperst zaagsel, dus eigenlijk zaag-afval, en daardoor ecologisch zeer verantwoord. Maar er zijn ook “foute” pellets: van fout hout bijvoorbeeld…

Pellet-kachel: schoon, zuinig, en met afstandsbediening (je kan ‘m ook via wifi bedienen)

Een Rocket stove houtkachel is geniaal. In dit eenvoudige principe zit de verbrandingskamer horizontaal, en de luchtinlaat is aan de zijkant. Hij zuigt de lucht veel krachtiger aan, en dat geeft een soort raket-achtig geluid – vandaar de naam. De temperatuur van het vuur wordt veel hoger dan normaal, en daardoor verbrandt het gewone hout vrijwel volledig: er blijft vrijwel geen as over.

Op Aliexpres staan kleine goedkope rocket stoves van twee tientjes, waar je buiten op kan koken:

rocket stove
Rocket stove principe. De luchtinlaat is de onderste horizontale buis. En de kern van het vuur zit rechts, onderaan de verticale buis. De uitleg in het plaatje klopt dus niet.

De hitte kan via een buizensysteem door de ruimte geleid worden, voor optimale verwarming. Bijvoorbeeld door een stenen zitbank. Maar het kan ook langs de kachel naar beneden en dan weer omhoog naar de schoorsteen. Zo kan je met een Rocket Stove kachel heel effectief je huis verwarmen:

Zo’n rocket stove werkt supergoed in een tuinhuis, tiny house, boot of caravan. Elk hout kan erin. Geen ventilator, dus geen stroom nodig. Met een paar kleine stukjes hout is je huis de hele dag warm. De kachel kost zo’n € 1.500,-. Er moet uiteraard ook een schoorsteen en rookkanaal zijn. Dat kost ook ongeveer € 1.000 extra, als je het laat doen.

Petroleumkachel

Je kan in een kamer ook een eenvoudige petroleumkachel doen. Kost  €169,-. Werkt perfect, en je hebt geen schoorsteen nodig (maar wel goede ventilatie). 20 Liter petroleum oftewel paraffine oftewel kerosine kost 55 a 65 euro en daarmee kan je ongeveer 100 uur verwarmen, wat in prijs vergelijkbaar is met de beste pelletkachels. Paraffine / kerosine verbrandt ook heel schoon en geurloos. Dit is de eenvoudigste optie om een kamer te verwarmen:

petroleumkachel

Samenvatting en mijn conclusies

  • Een warmtepomp op aardwarmte, in combinatie met zonnepanelen, en ook nog met vloerverwarming is het beste systeem voor moderne verwarming. Ook voor je portemonnee, en ook voor het milieu. Maar de investeringskosten zijn extreem hoog, en het is niet overal mogelijk.
  • Een 6KW luchtwater-warmtepomp is daarna het beste. Het is tegelijk ook een airco. Het verbruikt enorm veel stroom, 3.000 kWh per jaar, maar met 10-12 zonnepanelen is dat verbruik gratis. En dan is het uiteraard ook het beste voor het milieu. De investeringskosten zijn hoog, rond de € 15.000 inclusief de zonnepanelen. Er is wel wat subsidie op de warmtepomp: € 1.800,-. Nadelen: het geeft extra geluid (+50dB) en je hebt nog geen warm stromend water
  • Een split unit airco is veel goedkoper en eenvoudiger, en kan de lucht behalve koelen ook verwarmen. Het heet ook wel lucht-luchtwaterpomp.
  • Warm water kan zonder gas het beste met een elektrische boiler op zonnepanelen, of met een zonneboiler met subsidie.
  •  PVT-zonnepanelen zijn verreweg het beste systeem, want die geven behalve elektriciteit ook meteen warm water, zonder extra geluid, en zonder extra ruimte. Maar ze zijn nu nog erg duur, alhoewel de prijs zal gaan zakken.
  • Als bijverwarming zijn infraroodpanelen nu het best, maar als hoofdverwarming kost dat erg veel stroom
  • In een klein huis is een Rocket stove een goed en voordelig alternatief, gestookt met gewoon hout, of een pellet-kachel met pellets. Je hebt dan wel een schoorsteen nodig.
  • Als er geen stroom is, en ook geen schoorsteen, en geen budget, dan is de eenvoudigste en goedkoopste verwarming een petroleumkachel. Je moet je huis dan wel extra goed ventileren, en het is fossiele brandstof.

NB

22 Reacties

– Met de nieuwste bovenaan, behalve bij reacties op reacties –

  1. Elektra kan (nog) niet naar groen: geen capaciteit. We vallen in een gat, namelijk het gat dat valt in de komende jaren waarbij er geen fossiele brandstof meer is en niet voldoende groene brandstof. Dit is al een jaar of 30 bekend en staat nu op het punt om werkelijkheid te worden. Terug naar de oertijd, gedurende een jaar of twintig…

  2. Hee Aart-Jan,
    Je hebt een hele belangrijke vergeten, namelijk de lucht-lucht warmtepomp oftewel de “gewone” split unit airco. Deze zijn, zeker in vergelijking tot een lucht-water warmtepomp of hybride varianten., veel goedkoper, Veel mensen weten niet dat verwarmen met een airco verbazingwekkend efficient is en veel effcienter, en dus goedkoper, dan een HR-ketel. Ik heb van de zomer al een airco in mijn slaapkamer laten installeren omdat ik vaak nachtdiensten draai en het ’s zomers een sauna kan zijn op mijn slaapkamer als ik overdag moet slapen. Nu heb ik de radiator daar dichgedraait en verwarm ik de kamer nu met de airco en dat gaat verbazingwekkend snel.

    In plaats van de radiator aan te laten staan kan ik nu snel even de kamer verwarmen en hem daarna weer uitzetten. Scheelt een hoop energie!

    Ik ben dus ook voornemens een airco in de woonkamer te installeren, gewoon omdat verwarmen daarmee een stuk goedkoper is dan met de CV en de verwachting is dat gas alleen maar duurder gaat worden en als het gas dat zelf niet wordt, dan wel de belasting erop. En met de acht zonnepanelen op mijn dak verwarm en koel ik een groot deel van het jaar voor bijna niets. Mocht het echt koud worden kan ik altijd mijn CV met vloerverwarming bijschakelen, maar bij moderne airco’s hoeft dat zelfs niet eens en kunnen die zelfs bij ruim onder nul graden verwarmen.

    1. Klopt het als ik zeg dat het een behoorlijk onduidelijk toekomstbeeld is en dat het op z’n zacht gezegd “merkwaardig” is dat gas wordt afgeschaft ten faveure van elektra terwijl tevens de kolencentrales worden gesloten die elektra produceren? Nederland produceert/verbruikt 72% van haar elektriciteit uit fossiel. Is de overheid gek geworden? Of zit hier een plan achter?

      1. Nou ja, alles gaat toch naar elektra, want dat kan zoveel mogelijk groen. Alhoewel je niet alles met wind en zon kan doen, omdat dat niet constant is. Dus er moet toch nog wat bij (getijden? biogas/afval?). Gas afschaffen is vooral vanwege de aardverzakkingen in Groningen.

  3. Aartjan, goed dat je dit even kort op een rijtje zet. Echter vergeet je een ding: Warm tapwater. Er zal een boiler o.i.d bij moeten. Deze vreten ook stroom, ruimte en dus een extra investering.

    Het blijft toch qua kosten gokken. Je weet nooit wat de overheden doen op de lange termijn. En dit soort investeringen doe je voor zeker 20 jaar vooruit. Als we zometeen niet meer de zonnestroom kunnen salderen is het dak volleggen met panelen ook niet meer zo gunstig. Dan moet er weer een batterij bij….enz….enz…weg korte terugverdientijd.
    Alles elektrisch is de toekomst. Alles lijkt er wel op te wijzen. Maar teveel pionieren kan vervelend uitpakken voor je portemonee (voor het milieu is een andere discussie ;-) ).

    1. Je hebt helemaal gelijk! Ik had me dat net ook gerealiseerd. Ik heb de tekst wat aangepast, en een noot toegevoegd onderaan.

    2. Eigenlijk gaat het tegen alle klimaatprincipe’s in om de salderingsregeling af te schaffen. Overal zit subsidie op om maar schone energie en “van het gas af” aan te moedigen. Dan vind ik het ronduit vreemd dat ze dan de salderingsregeling willen afschaffen. Ik denk inderdaad dat er dan veel minder mensen nog aan zonnepanelen zullen beginnen. Als iedereen een batterij gaat nemen is dat niet alleen duur maar ook weer een extra belasting. en met een batterij kun je prima de korte nachten in de zomer opvangen, maar in de winter met de korte bewolkte dagen en lange koude nachten krijg je die nooit vol of je moet wel heel erg veel zonnepanelen hebben.

      Ook wordt er gezegd dat zonnepanelen een extra belasting zou zijn voor het lichtnet, maar is dat juist niet het tegenovergestelde? Ik bedoel, neem een willekeurige wijk. Daar gaat een dikke stroomkabel naar toe vanaf de centrale. Als er in die wijk zeg eens twintig procent zonnepanelen stroom opwekken dan hoeft die stroom niet vanaf de centrale door de kabels aangevoerd te worden omdat die zonnepanelen dit zelf al “leveren” in de wijk.

      Hoe meer stroom er lokaal wordt opgewekt, hoe minder stroom er van buiten aangevoerd hoeft te worden en hoe minder belastend dat voor het net of is mijn aanname onjuist?

      1. Het zijn de grote wisselingen tussen vraag en aanbod die het probleem geven. Overdag leveren de panelen veel stroom terug dat niet wordt gebruikt waardoor de centrale moet worden geknepen. In de avond wanneer de panelen niets meer leveren stijgt de vraag enorm door warmtepompen, airco en elektrische auto. Dan kan het net die vraag niet leveren. Wanneer het brandgevaar van accu’s kan worden verholpen kun je elke woning ook uitrusten met een buffervat voor stroom, zodat de vraag per woning wordt gladgestreken. Voor hoogbouw moet je wat anders verzinnen. Een wijkacxu kan ook waaraan je levert en terug ontvangt. Het zal allemaal flink kostenverhogend werken en centrales blijven nodig. Kernenergie is maar gedeeltelijk een oplossing omdat je een kernreactor in de stroomleverantie niet kunt knijpen.

  4. Wij stoken op een pelletkachel (Invicta Akimix) zonder ventilator die is aangesloten op het bestaande rookkanaal van 15 cm doorsnede. Afgelopen winter precies 1 pallet van 84 zakken van 12,5 kg verstookt (€ 350) en dat bedrag hebben we onder de oude gasprijs ook bezuinigd op het gasverbruik. De pelletkachel kan ook als houtkachel worden gebruikt, maar als pelletkachel is hij subliem en alleen het geluid van het wormwiel en het vallen van de pellets in het stookbakje hoor je regelmatig maar dat is niet storend.

  5. Bij warmtepompen moet je er sinds 1 april 2021 ook rekening mee houden dat er normen gelden voor de geluidsbelasting op de erfgrens met de buren (35 dB(A) indien rekening moet worden gehouden met tonaal geluid). Een installateur moet vooraf berekenen met een rekenblad waar de warmtepomp kan worden geplaatst zonder de norm te overschrijden. Zonder beoordeling s de kans aanwezig dat de warmtepomp moet worden verplaatst of verwijderd. Naast watrmtepompen heb je ook nog de hybridewarmtepompen. In de Consumentenids van januari 2021 zijn vrschillende getest ook op geluid en om te kunnen voldoen aan de eis hierboven moest de afstand tot de ergrens tussen 2 en 12 meter bedragen! Dezelfde eisen gelden voor airco’s en veel oude exemplaren voldoen niet.

  6. Petroleum (bij voorkeur schone kerosine) is inderdaad een goed idee, maar neem dan niet zo’n aftands Qlima kutbrandertje.

    Hebben we helaas ervaring mee, is niet half zo handig als een veel in Japan gebruikte brander, de japanners weten goed hoe een slecht geisoleerde rijstpapieren ruimte snel warm krijgen:

    Toyotomi KS 47B
    https://www.toyotomi.eu/product/toyotomi-ks-47b/

    De Pittenspecialist in Amsterdam bijvoorbeeld verkoopt ‘m, het is echt een aanrader, in no time van min 4 graden naar 18 graden, dat kan die Qlima niet.
    Wij gebruiken deze naar volle tevredenheid in ons tuinhuis.

  7. Interessant. Alleen mis ik de verwerking van de gasprijs in de stadsverwarming prijs zoals vastgesteld door de ACM. Imo betaal je dan nog steeds voor hogere gasprijs?
    Minder vervuilende pelletkachel heb ik ook wel eens vernietigend commentaar over gelezen maar zal dat moeten nazoeken.
    Maar goed, heb zelf stadsverwarming dus redelijk voor elkaar. Groot huishouden waardoor warm water voorziening via warmtepomp volgens mij veel lastiger wordt maar goed, noodzaak is minder

    1. De stadsverwarming bij ons is gestookt met afval, dus niet met gas. De gasprijs kan per maand 1000% verschillen dus zegt eigenlijk niks meer…

      1. Zeker, ACM bepaalt maximum prijs tarief per jaar maar wel gebaseerd op gasprijs.
        Zie https://www.omgevingsweb.nl/beleid/beantwoording-kamervragen-over-gebruik-warmtenetten/
        Citaat:
        De huidige maximumtarieven voor warmte zijn nog grotendeels gebaseerd op het uitgangspunt van de gasreferentie. ACM stelt maximumtarieven vast voor de volgende onderdelen:

        het vastrecht voor warmte (gebaseerd op de gasreferentie)
        het variabele tarief voor warmte (gebaseerd op de gasreferentie)
        de meetkosten (gebaseerd op de meetkosten bij gas)
        (…)

        Nieuwe Warmtewet 2.0 zou daar verandering in moeten brengen maar zit nog in proces (en nu vertraging want demissionair)
        Ofwel: gasprijs zit id berekeningsformule vd prijs stadsverwarming door ACM ongeacht waar die warmte gegenereerd wordt (afval of anders)

  8. Prudent en informatief zoals zo vaak! Fijn :-) heb je ook een beeld bij al dan niet elektrisch koken? Daar zat ik over te mijmeren.

    1. Elektrisch koken kost veel stroom. Neem bij voorkeur inductie. Het is geschikt en voordelig als je twee extra zonnepanelen van rond 350W per stuk plaatst, in een 220V huis. Elektrisch koken is totaal niet geschikt in een 12V/24V accu-situatie. Dan kan je beter met gasflessen koken.

  9. Wat is de besparing in energie (kWh of kJ) en in geld per optie per “gemiddeld” huis of M3? Petroleum kachel: hoeveel liter per uur verbrandt dat apparaat?

    1. Tja dat staat er min of meer al in, voor zover ik het weet dan… ik heb wat getallen toegevoegd, dank. Petroleum is ongeveer 100 uur op 20 liter.

Geef een reactie